Với những người đang phải kiểm soát đường huyết mỗi ngày, việc lựa chọn thực phẩm tinh bột luôn khiến họ băn khoăn. Khoai lang là một trong những lựa chọn được nhiều người đề xuất thay thế cơm trắng, nhưng liệu sự thay thế này có thực sự phù hợp với người bị tiểu đường?
Việc ăn khoai lang thay cơm là lựa chọn khả thi và có lợi đối với người bệnh tiểu đường. Khoai lang vừa cung cấp năng lượng, chất xơ, vitamin vừa giúp ổn định mức glucose trong máu. Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần ăn đúng khẩu phần, tránh ăn quá nhiều trong một bữa để không làm tăng đường huyết ngoài ý muốn.
So với cơm trắng, khoai lang thường có chỉ số đường huyết (GI) thấp hơn khoảng 10%, giúp đường huyết tăng chậm và ổn định hơn sau bữa ăn. Tuy nhiên, để đánh giá chính xác tác động của thực phẩm lên đường huyết, người bệnh không chỉ dựa vào GI mà còn cần xem xét tải lượng đường huyết (GL – Glycemic Load).
GL cho biết một khẩu phần thực phẩm cụ thể sẽ làm tăng đường huyết nhiều hay ít. Đây là yếu tố quan trọng giúp người bệnh tiểu đường lựa chọn thực phẩm phù hợp. Khi so sánh giữa khoai lang và cơm trắng, sự khác biệt trở nên rất rõ ràng:
Dưới đây là những lưu ý cần thiết giúp việc ăn khoai lang thay cơm phát huy tối đa lợi ích mà không gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người bệnh tiểu đường.
Khoai lang có tải lượng đường huyết (GL) khoảng 11,9 trên 100 g, trong khi mức GL từ 20 trở lên có thể làm đường huyết tăng mạnh. Điều này đồng nghĩa với việc người bệnh chỉ nên ăn tối đa khoảng 150 - 170 g khoai lang mỗi bữa để giữ dường huyết ổn định.
Nếu bữa ăn của bạn còn chứa thêm các thực phẩm giàu tinh bột như ngũ cốc, đậu đỗ, trái cây, hoặc các loại củ khác, hãy cắt giảm lượng khoai lang để tránh tổng carbohydrate vượt mức an toàn.
Cách chế biến ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số đường huyết của khoai lang. Theo nhiều nghiên cứu:
Nhìn chung, luộc, hấp và nướng là lựa chọn tốt cho người tiểu đường vì không làm tăng GI lên mức cao (≥70).
Ngược lại, khoai lang chiên lại không phù hợp. Quá trình chiên trong dầu nóng có thể làm biến tính tinh bột, khiến GI tăng lên khoảng 76, gây nguy cơ tăng đường huyết nhanh chóng. Vì vậy, người bệnh nên tránh hoàn toàn khoai lang chiên.
Khoai lang vốn đã cung cấp lượng carbohydrate đáng kể, nên người bệnh cần cân nhắc kỹ khi kết hợp với các thực phẩm khác trong bữa ăn. Hãy ưu tiên rau xanh, thịt nạc, cá, trứng và các loại thực phẩm giàu chất xơ, protein để giúp làm chậm quá trình hấp thu đường.
Tránh ăn khoai lang cùng lúc với các món quá giàu tinh bột như bánh mì, mì ống, cơm trắng hay trái cây nhiều đường.
Mỗi cơ thể phản ứng với thực phẩm theo cách khác nhau. Vì vậy, sau khi ăn khoai lang, người bệnh nên đo đường huyết sau 1 - 2 giờ để theo dõi sự thay đổi. Nếu thấy đường huyết tăng cao hơn mức bình thường, hãy điều chỉnh lượng ăn hoặc thay đổi cách chế biến cho lần sau.
Khoai lang là lựa chọn an toàn và lành mạnh cho người bệnh tiểu đường khi muốn thay thế cơm trắng trong bữa ăn. Tuy nhiên, để khẩu phần ăn thêm đa dạng và không gây nhàm chán, người bệnh hoàn toàn có thể kết hợp nhiều loại thực phẩm khác có tác dụng ổn định đường huyết. Dưới đây là những gợi ý phù hợp, được đánh giá có lợi cho người mắc đái tháo đường.
So với khoai lang đã nấu chín có chỉ số đường huyết (GI) dao động từ 63 - 76 tùy cách chế biến, các loại ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, kiều mạch, gạo lứt, lúa mạch… lại sở hữu mức GI thấp hơn đáng kể, trung bình khoảng 50 ± 5. Điều này giúp ngũ cốc nguyên hạt trở thành lựa chọn tối ưu khi cần kiểm soát đường huyết sau ăn.
Điểm đặc biệt của nhóm thực phẩm này nằm ở cấu trúc 3 lớp: vỏ cám – mầm – nội nhũ. Vỏ cám chứa nhiều chất xơ và hợp chất chống oxy hóa phytochemical, giúp giảm kháng insulin – nguyên nhân cốt lõi gây tiểu đường typ 2. Nhờ đó, ngũ cốc nguyên hạt không chỉ giữ đường huyết ổn định mà còn góp phần làm chậm tiến triển của bệnh.
Hầu hết các loại đậu đều có GI thấp, tùy loại và cách chế biến. Ví dụ:
Hạt diêm mạch có GL 7,3, thấp hơn khoai lang đến 28,7% trên cùng khối lượng, khiến nó trở thành thực phẩm vàng cho người tiểu đường. Ngoài việc giúp kiểm soát đường huyết sau ăn, quinoa còn chứa nhiều chất xơ, magiê, vitamin nhóm B và chất chống oxy hóa phytochemicals. Nghiên cứu cho thấy quinoa giúp giảm kháng insulin, ổn định đường huyết và hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa tổng thể.
Bông cải xanh, bông cải trắng hay bắp cải sau khi hấp chín rồi băm nhỏ có thể tạo thành món ăn có kết cấu tương tự cơm nhưng GI thấp hơn cơm tới 5 lần và GL thấp hơn 112 lần. Nhóm rau họ Cải cũng giàu glucosinolates - chất chống oxy hóa giúp tăng độ nhạy insulin và thúc đẩy cơ thể sử dụng glucose hiệu quả hơn.
Bắp luộc là lựa chọn hợp lý khác vì GI và GL đều thấp hơn cơm trắng. Ví dụ:
Điều này cho thấy bắp giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn cơm trắng trong hầu hết các trường hợp.
Hy vọng qua nội dung bài viết bạn đã có thêm thông tin về tiểu đường ăn khoai lang thay cơm được không. Khoai lang có thể trở thành “người bạn đồng hành” tuyệt vời trong chế độ ăn của người bị tiểu đường nếu được sử dụng đúng cách và đúng lượng. Việc lựa chọn phương pháp chế biến phù hợp, kiểm soát khẩu phần và kết hợp với các nhóm thực phẩm lành mạnh sẽ giúp người bệnh duy trì đường huyết ổn định và đảm bảo dinh dưỡng cần thiết.
Nguồn: Long Châu
Xem thêm: